
ನಮ್ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು "ಇವತ್ತು ಕೃತ್ತಿಕೆ, ಇವತ್ತು ಏಕಾದಶಿ... ನಾನು ಉಪವಾಸ" ಅಂತ ಹೇಳೋದನ್ನ ನಾವೆಲ್ಲಾ ಕೇಳಿರ್ತೀವಿ. ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಇದೊಂದು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಂತ ನಾವು ಅಂದುಕೊಂಡಿರ್ತೀವಿ. ಆದ್ರೆ, ಇವತ್ತು ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ನೋಡ್ತಿರೋ 'ಆಟೋಫೇಜಿ' (Autophagy) ಅನ್ನೋ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಹಸ್ಯ, ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರೋ ಉಪವಾಸ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲೇ ಅಡಗಿದೆ ಅಂದ್ರೆ ನೀವು ನಂಬಲೇಬೇಕು. ನಾವು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವ ಹಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಹಿಂದೆ ದೊಡ್ಡ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಬನ್ನಿ, ಉಪವಾಸದ ಹಿಂದಿನ ಆ ಸೈನ್ಸ್ ಏನು?
2016ರಲ್ಲಿ, ಜಪಾನಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಯೋಶಿನೋರಿ ಓಸುಮಿ (Yoshinori Ohsumi) ಅವರಿಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ದೇಹಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ, ನಮ್ಮ ಜೀವಕೋಶಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಬೇಡವಾದ ಕಸ ಮತ್ತು ಹಾಳಾದ ಪ್ರೊಟೀನ್ಗಳನ್ನು ತಾವೇ ತಿಂದು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಅಂತ ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಇದಕ್ಕೇ ಅವರು 'ಆಟೋಫೇಜಿ' ಅಂತ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಇದನ್ನೇ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ "ಲಂಘನಂ ಪರಮೌಷಧಂ" ( ಉಪವಾಸವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಔಷಧಿ) ಅಂತ ಹೇಳಿ, ಉಪವಾಸವನ್ನು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಭಾಗವಾಗಿಸಿದ್ದರು.
ನಾವು ಉಪವಾಸ ಇದ್ದಾಗ, ನಮ್ಮ ಲಿವರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಖಾಲಿಯಾಗಿ, ದೇಹವು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಗ 'ಕೀಟೋನ್ಸ್' (Ketones) ಅನ್ನೋ ಅಂಶ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತೆ. ಈ ಕೀಟೋನ್ಗಳು ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಶೇ. 30ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಅಂತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವವರ ಯೋಚನಾ ಶಕ್ತಿ ಚುರುಕಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಉಪವಾಸ ಅಂದ್ರೆ ಬರೀ ಹಸಿವು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ, ಅದು "ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ". ನಾಲಿಗೆಯ ರುಚಿಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದವನಿಗೆ, ಜೀವನದ ಬೇರೆ ಆಸೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಸುಲಭ ಅನ್ನೋದು ನಂಬಿಕೆ. ಚಂದ್ರನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳ (ರಕ್ತ, ನೀರು) ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗೆ ಮೂರು ದಿನ ಮೊದಲು (ಏಕಾದಶಿ) ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲೀಯತೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡಬಹುದು.
ಕೃತ್ತಿಕೆ ಅಥವಾ ಷಷ್ಠಿ ಉಪವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ನೀರು ಕೂಡ ಕುಡಿಯದೆ 'ನಿರ್ಜಲ ವ್ರತ' ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಕಿಡ್ನಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ 'ಸರ್ವೀಸ್' ಮಾಡಿದಂತೆ. ಒಂದು ದಿನ ಪೂರ್ತಿ ಜೀರ್ಣಾಂಗಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಟ್ಟಾಗ, ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಈಗಿನ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ನೀರು ಕುಡಿಯದೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕರವಲ್ಲ. ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವವರು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಕುಡಿಯಬೇಕು ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವಾಗ ದೇಹದಲ್ಲಿ 'ಗ್ರೋತ್ ಹಾರ್ಮೋನ್' (Growth Hormone) சுரப்பு ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಚರ್ಮದ ಸುಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸದಾ ಯಂಗ್ ಆಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಪವಾಡ ಪುರುಷರು, ಪೂರ್ವಜರು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅವರು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಠಿಣ ಉಪವಾಸ ಪದ್ಧತಿಗಳೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ.
- ಉಪವಾಸ ಅಂದ್ರೆ ದೇಹವನ್ನು ದಂಡಿಸುವುದಲ್ಲ, ದೇಹವನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡುವುದು.
- ಜ್ವರ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಇದ್ದಾಗ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.
- ಉಪವಾಸ ಮುಗಿಸುವಾಗ ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಅಥವಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗುವ ಆಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಉಪವಾಸ ಅನ್ನೋದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು 'ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಹ್ಯಾಕ್' (Biological Hack). ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವುದು ನಿಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಒಂದು ಸೂಪರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವಾಗ "ಹಸಿವಾಗ್ತಿದೆ" ಅಂತ ಬೇಸರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ, "ನನ್ನ ದೇಹ ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಲೀನ್ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ತಿದೆ" ಅನ್ನೋ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಇರಿ.