ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಗುರಿದ ಮರಗಳು: 1971ರ ಅಪೋಲೋ-14 ಮಿಷನ್‌ನ ಈ ವಿಸ್ಮಯ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

1971ರ ಅಪೋಲೋ 14 ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ, ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ರೂಸಾ ಅವರು ಸಾವಿರಾರು ಮರದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪ್ರಯಾಣವು ಬೀಜಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಈ ಪ್ರಯೋಗದ ಭಾಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಸಸಿಗಳನ್ನು 'ಚಂದ್ರನ ಮರಗಳು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಮರಗಳು ಇಂದು ಅಪೋಲೋ ಯೋಜನೆಯ ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮಗೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಡುಪುಗಳು, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಧೂಳಿನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಬಂಡೆಗಳು. ಆದರೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯುಗದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕ ಹಾಗೂ ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆಯು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಹಸಿರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.

ನಾಸಾದ (NASA) ಅಧಿಕೃತ 'ಅಪೋಲೋ 14 ಮೂನ್ ಟ್ರೀಸ್' (Moon Trees) ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, ಫೆಬ್ರವರಿ 1971 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಪೋಲೋ 14 ಯೋಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ರೂಸಾ (Stuart Roosa) ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ತಳಿಗಳ ಸುಮಾರು 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಒಯ್ದಿದ್ದರು. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಯಾಣವು ಬೀಜಗಳ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ನಾಸಾ ಮತ್ತು 'ಯುಎಸ್ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆ' (US Forest Service) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಈ ಮರಗಳು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣ ಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೈಕಾಮೋರ್ ಅಥವಾ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಫರ್ ಮರಗಳಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ನೈಜ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಯಾಣವು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯ ಜೊತೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯತ್ತ:

ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೀಜಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ ಅಪೋಲೋ 14 ಮಿಷನ್‌ನ ಕಮಾಂಡ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ರೂಸಾ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಸಾ ಸೇರಿ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲು, ರೂಸಾ ಅವರು ಯುಎಸ್ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ 'ಸ್ಮೋಕ್‌ಜಂಪರ್' (Smokejumper) ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ, ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಂದಿಸಲು ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಜಿಗಿಯುವ ಸಾಹಸಿ ಉದ್ಯೋಗ ಅದಾಗಿತ್ತು. ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಈ ಹಳೆಯ ಒಡನಾಟವೇ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಮರದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ ರೂಸಾ, ಬೀಜಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮಣ್ಣಿಗೆ:

ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐದು ತಳಿಗಳಿದ್ದವು:

• ಲೋಬ್ಲೋಲಿ ಪೈನ್ (Loblolly Pine)
• ಸೈಕಾಮೋರ್ (Sycamore)
• ಸ್ವೀಟ್‌ಗಮ್ (Sweetgum)
• ರೆಡ್‌ವುಡ್ (Redwood)
• ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಫರ್ (Douglas Fir)

ಅಪೋಲೋ 14 ಮಿಷನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಾದ ಅಲನ್ ಶೆಪರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ಗರ್ ಮಿಚೆಲ್ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಗಿಳಿದು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ರೂಸಾ ಅವರು 'ಕಿಟ್ಟಿ ಹಾಕ್' (Kitty Hawk) ಕಮಾಂಡ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ನಲ್ಲೇ ಉಳಿದು ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತ 34 ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.

ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 1971 ರಂದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಭೂಮಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮರಳಿತು. ಆದರೆ, ಮೊಬೈಲ್ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್ ಸೌಲಭ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯನಿವಾರಣೆ (Decontamination) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬೀಜದ ಡಬ್ಬಿಯು ಛಿದ್ರವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೀಜಗಳು ಕೊಠಡಿಯಾದ್ಯಂತ ಚೆಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ ಅನಿಲಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ಬೀಜಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಯುಎಸ್ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಅವುಗಳನ್ನು ಮೊಳಕೆಯೊಡಿಸಿ, ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು.

ಅಚ್ಚರಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೀಜಗಳು ಸಸಿಗಳಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದವು. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬಂದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದ 'ನಿಯಂತ್ರಣ ಬೀಜಗಳ' (Control seeds) ಸಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಬಂದ ಸಸಿಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಸಸಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೂ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು.

ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಚಿಗುರಿದ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಪರಂಪರೆ:

1975 ಮತ್ತು 1976 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ (Bicentennial) ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಈ ಚಂದ್ರನ ಮರದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅರಣ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲಾಯಿತು. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್, ಶ್ವೇತಭವನದ ಮೈದಾನ, ವ್ಯಾಲಿ ಫೋರ್ಜ್ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ನೇಹ ಅರಣ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಯಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಇಟಲಿ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಈ ವಿಶೇಷ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ದಶಕಗಳು ಕಳೆದಂತೆ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಯಿತು ಎಂಬುದರ ಸಮಗ್ರ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಇವುಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆದರೆ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಜೋನ್ ಗೋಬಲ್ ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಚಂದ್ರನ ಮರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನಾಸಾವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ, ಇವುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮರುಜೀವ ಪಡೆಯಿತು. ನಾಸಾದ ಗ್ರಹ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಡಾ. ಡೇವಿಡ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಈ ಮರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಇಂದು ನಾಸಾದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವ ಚಂದ್ರನ ಮರಗಳ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಇವು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಸುವರ್ಣ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅಪೋಲೋ ಯೋಜನೆಯ ಪರಂಪರೆಯು ಕೇವಲ ಚಂದ್ರನ ಬಂಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಅದು ಭೂಮಿಯ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಸಿರು ಸಸಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಚಂದ್ರನ ಮರಗಳೇ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ.