ಪ್ರತಿ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ದೇಶ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ವಿಚಿತ್ರ ದ್ವೀಪ! 350 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಈ ಸಂಗತಿ!

ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಫೆಸೆಂಟ್ ದ್ವೀಪವು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪವು ವರ್ಷದ ಆರು ತಿಂಗಳು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಆರು ತಿಂಗಳು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. 350 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಳೆಯದಾದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಕಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಒಂದು ದೇಶದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ವಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಎಂದಾದರೂ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀರಾ? ಕೇಳಲು ಇದು ಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ ಅನಿಸಿದರೂ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಫೆಸೆಂಟ್ ದ್ವೀಪ’ (Pheasant Island) ದಲ್ಲಿ ಇದು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಕ್ಷರಶಃ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್ ಅವರು ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ‘ಕೌನ್ ಬನೇಗಾ ಕರೋಡ್‌ಪತಿ’ (KBC) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಇದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತೆ ದೊಡ್ಡ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಎಲ್ಲಿದೆ ಈ ದ್ವೀಪ? ಇದರ ವಿಶೇಷತೆಯೇನು?

ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಹರಿಯುವ ‘ಬಿಡಾಸೋವಾ’ (Bidasoa) ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪವಿದೆ. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕೇವಲ 0.0068 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (ಸುಮಾರು 200 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ). ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡಿದರೆ ಇದೊಂದು ಸಣ್ಣ ಹಸಿರು ಭೂಪ್ರದೇಶದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮನೆಗಳಿಲ್ಲ, ಐಷಾರಾಮಿ ವಿಲ್ಲಾಗಳಿಲ್ಲ, ಹೋಟೆಲ್ ಅಥವಾ ಕೆಫೆಗಳಂತೂ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ! ಆದರೆ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸುವ ಈ ಜನವಸತಿಯಿಲ್ಲದ ದ್ವೀಪವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಗಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಆರು ತಿಂಗಳು ಸ್ಪೇನ್, ಇನ್ನು ಆರು ತಿಂಗಳು ಫ್ರಾನ್ಸ್!

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ‘ಕಾಂಡೋಮಿನಿಯಂ’ (Condominium) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಎರಡು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಜಂಟಿ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದುವುದು. ಫೆಸೆಂಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಕಾಂಡೋಮಿನಿಯಂ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ವಿಶೇಷ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ:

ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಿಂದ ಜುಲೈ 31 ರವರೆಗೆ: ದ್ವೀಪದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದ ಬಳಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆಗಸ್ಟ್ 1 ರಿಂದ ಜನವರಿ 31 ರವರೆಗೆ: ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 1 ರಂದು ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಧ್ವಜ ವಿನಿಮಯ, ಗೌರವ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಭಾಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಈ ದ್ವೀಪದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸುವ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ನೌಕಾ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ‘ವೈಸ್‌ರಾಯ್’ ಎಂಬ ಗೌರವ ಪದನಾಮವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

350 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಳೆಯ ಇತಿಹಾಸ!

ಈ ವಿಚಿತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿನ್ನೆ-ಮೊನ್ನೆ ಶುರುವಾಗಿದ್ದಲ್ಲ. ಇದರ ಇತಿಹಾಸ 1659 ರ ‘ಪೈರಿನೀಸ್ ಒಪ್ಪಂದ’ಕ್ಕೆ (Treaty of the Pyrenees) ಹೋಗಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ.

17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ನಡುವೆ ಸುದೀರ್ಘ ಯುದ್ಧ ನಡೆದಿತ್ತು. ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಬಿಡಾಸೋವಾ ನದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ತಟಸ್ಥ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ 14ನೇ ಲೂಯಿಸ್ (Louis XIV) ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಮಾರಿಯಾ ಥೆರೆಸಾ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹದ ಮಾತುಕತೆಗಳೂ ಇಲ್ಲೇ ನಡೆದವು.

ಒಪ್ಪಂದದ ವೇಳೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಈ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ತಯಾರಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ "ಪ್ರತಿ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಆಡಳಿತ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು" ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ರಾಜಿಗೆ ಬರಲಾಯಿತು. ನಂತರ 1856 ರ ‘ಬಯೋನ್ ಒಪ್ಪಂದ’ದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ 350ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳು, ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಡೆದರೂ, ಈ ದ್ವೀಪದ ಹಸ್ತಾಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೋಡಬಹುದೇ?

ಫೆಸೆಂಟ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೋಣಿ ಪಯಣವಾಗಲಿ, ಪಾದಯಾತ್ರೆಯಾಗಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ನಡೆಯುವ ಹಸ್ತಾಂತರ ಸಮಾರಂಭ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೂ, ನೀವು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಹೆಂಡಾಯೆ (Hendaye) ಅಥವಾ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಇರುನ್ (Irun) ನಗರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರೆ, ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಕಣ್ಣುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸುಂದರ ಕಡಲತೀರಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಎರಡೂ ಬಾಸ್ಕ್ (Basque) ನಗರಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳು ಎಂದರೆ ಯುದ್ಧ, ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಯ ಸಂಕೇತ. ಆದರೆ, ಫೆಸೆಂಟ್ ದ್ವೀಪವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಅಪರೂಪದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಸಣ್ಣ ಚುಕ್ಕೆಯಂತೆ ಕಂಡರೂ, ರಾಜಿ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.