ಕೃಷ್ಣ​ಮೋ​ಹನ ತಲೆಂಗ​ಳ

ಭೂತ ಫೋಟೋ: ಹರ್ಷಿತ್‌ ಬಲ್ಲಾ​ಳ್‌

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಕೇರ​ಳದ ಕಾಸ​ರ​ಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಸೇರಿದ ಕರಾ​ವ​ಳಿಯ ತುಳು ನಾಡಿ​ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿ​ಗೆ​ಯಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ, ನೇಮ, ಯಕ್ಷ​ಗಾ​ನದ ಭರ್ಜರಿ ಋುತು. ಮಳೆ​ಗಾಲ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಶುರು​ವಾ​ಗುವ ಸಾಲು ಸಾಲು ಪರ್ವ​ಗಳು ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲ​ದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿ​ಯ​ಲ್ಲಿ​ರು​ತ್ತದೆ. ದೇವ​ಸ್ಥಾ​ನದ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ​ಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮ​ಕ​ಲ​ಶೋ​ತ್ಸ​ವ​ಗಳು, ನೇಮೋ​ತ್ಸವ, ನಾಗ​ಮಂಡ​ಲೋ​ತ್ಸ​ವ​ಗಳು, ಯಕ್ಷ​ಗಾನ ತಿರು​ಗಾಟಗಳು ಊರಿನ ಬಯ​ಲು​ಗ​ಳಲ್ಲಿ, ಗುಡಿ​ಗ​ಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾ​ವ​ರ​ಣ​ಗ​ಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ​ಸಿ​ರು​ತ್ತವೆ.

ಉಡುಪಿಯ ಅಂಬಲ್ಪಾಡಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ಅಪಾರ!

ಚೆಂಡೆ ಸದ್ದು, ದೃಶ್ಯವೈಭವ

ಯಕ್ಷ​ಗಾನ ಬಯ​ಲಾಟ, ತಾಳ​ಮ​ದ್ದಳೆ, ಗಾನ​ವೈ​ಭ​ವಗಳು, ರಥೋ​ತ್ಸ​ವ​ಗಳು, ಭೂತಕೋಲ, ಜಾತ್ರೆ, ಅನ್ನ​ದಾ​ನÜ, ಗಿವಿ​ಗ​ಡ​ಚಿ​ಕ್ಕುವ ಮೈಕು, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪೆಂಡಾಲು, ಶಾಲು ಹಾಕಿದ ಕಾರ್ಯ​ಕ​ರ್ತರು, ಇವೆ​ಲ್ಲಕ್ಕೂ ಪೂರ​ಕ​ವಾಗಿ ಹೊರೆ​ಕಾ​ಣಿಕೆ ಮೆರ​ವ​ಣಿ​ಗೆಗಳು, ಉತ್ಸ​ವದ ಚಪ್ಪರ ಮುಹೂ​ರ್ತ​ಗಳು, ದೇಣಿಗೆ ಸಂಗ್ರ​ಹ​ಗಳು ಕರಾ​ವ​ಳಿಯ ಊರೂ​ರು​ಗ​ಳಲ್ಲೂ ಕಾಣ​ಸಿ​ಗುವ ದೃಶ್ಯ​ಗಳು. ‘ಎರ್ಮಾಳು ಜಪ್ಪು, ಖಂಡೇವು ಅಡೆಪು’ ಎಂಬ ನುಡಿ​ಗ​ಟ್ಟಿದೆ. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ​ಯ ಎರ್ಮಾ​ಳು ದೇವ​ಸ್ಥಾ​ನ​ದಲ್ಲಿ ಮಳೆ​ಗಾ​ಲ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಕರಾ​ವ​ಳಿಯ ಮೊದಲ ಜಾತ್ರೆ ಆರಂಭ​ವಾ​ಗು​ತ್ತದೆ. ಮಂಗ​ಳೂರು ಸಮೀ​ಪದ ಚೇಳಾ​ಯರು ಖಂಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆ​ಯು​ವುದು ತುಳು​ನಾ​ಡಿನ ಬೇಸಿ​ಗೆಯ ಕೊನೆಯ ಜಾತ್ರೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆ​ದಿ​ದೆ.

ತುಳು​ನಾ​ಡಿ​ನಲ್ಲಿ ಸಾವಿ​ರಾರು ದೇವ​ಸ್ಥಾನ, ದೈವ​ಸ್ಥಾ​ನ​ಗಳ ಜೊತೆ​ಯಲ್ಲಿ 242 ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನ​ಯರ ಗರ​ಡಿ​ಗಳಿವೆ. ಕಾಂತಾ​ಬೂರೆ ಬೂದ​ಬಾರೆ ಅವಳಿ ವೀರರ ಗರಡಿ ಕೂಡಾ ಇದೆ. ದೈವ​ಸ್ಥಾ​ನ​ಗ​ಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ದ್ರಾವಿಡ ಮೂಲದ ಆಚ​ರ​ಣೆ​ಗಳು ನಡೆ​ಯು​ತ್ತಿ​ದ್ದರೆ ಈಗೀಗ ವೈದಿಕ ಕ್ರಮ​ಗ​ಳಲ್ಲೂ ನೇಮ​ಗಳು ನಡೆ​ಯು​ತ್ತಿವೆ ಎನ್ನು​ತ್ತಾರೆ ವಿದ್ವಾಂಸ​ರು. ಕರಾ​ವ​ಳಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಆರಾ​ಧ​ನೆ​ಗಳು ಪ್ರಕೃತಿ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಮೂಲ​ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ​ಕೊಂಡಂಥವು. ಆದರೆ ಕೃಷಿ ನಾಶ​ವಾ​ಗುತ್ತಾ ಬಂದ ಹಾಗೆ ಆರಾ​ಧನಾ ಪದ್ಧ​ತಿಯೂ ಬದ​ಲಾ​ಗು​ತ್ತಿದೆ ಎನ್ನು​ತ್ತಾರೆ ವಿದ್ವಾಂಸ ಡಾ.ಗ​ಣೇಶ್‌ ಅಮೀನ್‌ ಸಂಕ​ಮಾ​ರ್‌. ಕಳೆದ ಐದು ದಶ​ಕ​ಗ​ಳಿಂದೀ​ಚೆಗೆ ಕರಾ​ವಳಿ ಭಾಗ​ದಲ್ಲಿ ನಾಗ​ಮಂಡ​ಲೋ​ತ್ಸ​ವವೂ ವಿಜೃಂಭ​ಣೆ​ಯಿಂದ ನಡೆ​ಯು​ತ್ತಿವೆ.

ಸಹ​ಬಾ​ಳ್ವೆಯೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ತುಳುನಾಡಿನ ಜಾತ್ರೆ​ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂ ಮಾರು​ವ​ವರು ಒಂದು ಸಮು​ದಾಯದವರು, ವೀಳ್ಯ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬೆಳೆದು ನೇಯ್ದು ಕೊಡು​ವವರು ಇನ್ನೊಂದು ಸಮು​ದಾ​ಯ​ದ​ವರು, ದೇವರ ರಥ ಕಟ್ಟು​ವ​ವರು ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಗ​ದ​ವರು, ಬೆಡಿ ಸಿಡಿ​ಸು​ವವರು ಇನ್ನೊ​ಬ್ಬರು. ದೇವ​ರಿಗೆ ಡೋಲು ವಾದ್ಯ ಬಾರಿ​ಸು​ವ​ವರು ಮತ್ತೊ​ಬ್ಬರು. ಸಾಮ​ರ​ಸ್ಯಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನದಂತಿರುತ್ತವೆ ಈ ಜಾತ್ರೆಗಳು. ಆದರೆ ಈಗೀಗ ವೈಭ​ವೀ​ಕ​ರಣ, ವಾಣಿ​ಜ್ಯೀ​ಕ​ರ​ಣ​ದಿಂದ​ ಮೂಲ ಆಚ​ರ​ಣೆ​ಗ​ಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ​ಯಾ​ಗು​ತ್ತಿ​ರು​ವುದು ಮಾತ್ರ ವಿಷಾ​ದ​ನೀ​ಯ. -ಡಾ.ಗ​ಣೇಶ್‌ ಅಮೀನ್‌ ಸಂಕ​ಮಾರ್‌, ಜಾನ​ಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಮಂಗ​ಳೂ​ರು

ಜಾತ್ರೆ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರೇ ಬೇಡ

ಕುಂಬಳೆ ಬೆಡಿ, ಪುತ್ತೂರು ಬೆಡಿ, ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಮೆಚ್ಚಿ, ಪೊಳಲಿ ಚೆಂಡು, ಬಪ್ಪ​ನಾಡು ಜಾತ್ರೆ, ಧರ್ಮ​ಸ್ಥಳ ಲಕ್ಷ​ದೀ​ಪೋ​ತ್ಸವ, ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರ​ಹ್ಮ​ಣ್ಯದ ಚಂಪಾ​ಷಷ್ಠಿ, ಕಂಕ​ನಾ​ಡಿ ಗರೋ​ಡಿ ಜಾತ್ರೆ.... ಹೀಗೆ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಗು​ವಂಥಹ ಜಾತ್ರೋ​ತ್ಸ​ವ​ಗಳಿಗೆ ತೆರ​ಳಲು ಜನ​ರಿಗೆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರೇ ಬೇಡ. ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಊರು ಪರ​ವೂ​ರು​ಗ​ಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಜಾತ್ರೆ​ಗ​ಳಿವು. ಜಾತ್ರೆ​ಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ನೋಡು​ವು​ದ​ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಂತೆ ಸುತ್ತು​ವುದು, ಮಂಡಕ್ಕಿ ತಿನ್ನು​ವುದು, ಆರ್ಕೆ​ಸ್ಟ್ರಾಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕು​ವುದು, ಈಗೀಗ ಹೋದಲ್ಲಿ, ಬಂದಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಫೀ ತೆಗೆ​ಯು​ವುದೂ ಜಾತ್ರೆಯ ಖುಷಿ​ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.

ಬೇಸಿ​ಗೆ​ಯಲ್ಲೇ ಉತ್ಸವ ಹೆಚ್ಚುವುದೇಕೆ?

ಹಿಂದೆ ಜನ​ತೆಗೆ ಮಳೆ​ಗಾ​ಲ​ದಲ್ಲಿ ಮಳೆ​ಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರ​ಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಬೇಸಿ​ಗೆಗೇ ಜಾತ್ರೆ​ಗಳು ನಿಗ​ದಿ​ಯಾ​ಗು​ತ್ತಿ​ದ್ದವು. ಮಾತ್ರ​ವಲ್ಲ ತುಳು ನಾಡಿ​ನಲ್ಲಿ ಆಟಿ ತಿಂಗ​ಳಲ್ಲಿ ‘ಭೂತ​ಗಳು ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗು​ತ್ತವೆ’ ಎಂಬ ನಂಬಿ​ಕೆಯೂ ಇದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ​ಣ​ದಿಂದ ಮಳೆ​ಗಾಲ ಮುಗಿದು ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಯು​ವಾ​ಗಲೇ ನೇಮ, ಜಾತ್ರೆ​ಗಳು ರಂಗೇರು​ತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ನಂಬಿಕೆ, ವೈಜ್ಞಾ​ನಿ​ಕತೆ, ವ್ಯಾವ​ಹಾ​ರಿ​ಕತೆ ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ಆಚ​ರ​ಣೆ​ಗಳು ನಡೆ​ಯು​ತ್ತವೆ.